COMPUTER

 WHAT IS COMPUTER ?

C : Commonly

O : Operated

M : Machine

P : Particularly

U : Used for

T : Technical

E : Education

R : Research

स्टीफन हॉकिंग एक गूढ

​🔹स्टीफन हॉकिंग एक गूढ

विश्वउत्पत्ती शास्त्र, सामान्य सापेक्षता आणि गुरुत्व अशा जटिल विषयांचे गूढ उकलणारे ब्रिटिश सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ स्टीफन हॉकिंगयांचं जीवन जगासाठी एक गूढ आहे. १९८८ साली बेस्टसेलरही ठरलेल्या त्यांच्या 'अ ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ टाइम' या पुस्तकाच्या प्रकाशनावेळीच त्यांची जन्मतारीख सर्वप्रथम जगाला समजली. भौतिकशास्त्रातील त्यांच्या कार्याविषयी जगाला बऱ्याच गोष्टी माहीत असल्या तरी विविध विषयांवरची त्यांची मतं चकित करायला लावणारी आहेत. त्यापैकी काहींचा उलगडा करणारा हा इन्फोग्राफ... 

मूत्रपिंड

👉👉मूत्रपिंड👉👉

मूत्रपिंड आपल्या एकतर बाजूला बीन-आकार अवयव एक जोडी आहेत मणक्याचे आपल्या बरगड्या खाली आणि आपल्या पोट मागे प्रत्येक मूत्रपिंड साधारणतः or किंवा inches इंच लांब असते, साधारणपणे मोठ्या मुठ्याचा आकार.

🌷मूत्रपिंडाचे कार्य म्हणजे आपले रक्त फिल्टर करणे . 

🌿ते कचरा काढून टाकतात, शरीराची द्रव शिल्लक नियंत्रित करतात आणि इलेक्ट्रोलाइट्सची योग्य पातळी ठेवतात .

🌿 दिवसातून अनेक वेळा आपल्या शरीरातील सर्व रक्त त्यांच्याद्वारे जाते.

🌷मूत्रपिंडाचे कार्य म्हणजे आपले रक्त फिल्टर करणे . ते कचरा काढून टाकतात, शरीराची द्रव शिल्लक नियंत्रित करतात आणि इलेक्ट्रोलाइट्सची योग्य पातळी ठेवतात . 

🌷दिवसातून अनेक वेळा आपल्या शरीरातील सर्व रक्त त्यांच्याद्वारे जाते.

🌷रक्त मूत्रपिंडात येते, कचरा काढून टाकला जातो आणि आवश्यकतेनुसार मीठ, पाणी आणि खनिजे समायोजित केले जातात. 

🌷फिल्टर केलेले शरीर परत शरीरात जाते. कचरा मूत्रात रुपांतरीत होतो , जो मूत्रपिंडाच्या श्रोणीमध्ये संकलित करतो - एक फनेल-आकाराची रचना जी मूत्राशयाच्या मूत्रवाहिनीच्या नलिका खाली करते .

🌷प्रत्येक मूत्रपिंडात नेफ्रॉन नावाचे सुमारे दहा लाख छोटे फिल्टर असतात. आपल्या मूत्रपिंडांपैकी केवळ 10% कार्य करू शकतात आणि आपल्याला कोणतीही लक्षणे किंवा समस्या जाणवू शकत नाहीत.

🌷जर मूत्रपिंडात रक्त वाहणे थांबले तर भाग किंवा त्या सर्वांचा मृत्यू होऊ शकतो. यामुळे मूत्रपिंड निकामी होऊ शकते.

🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿

तिरंगा

जाणून घ्या कशी आहे तिरंगा बनवण्याची प्रक्रिया आणि अधिकृत तिरंग्याची वैशिष्ट्ये!

👉प्रत्येक देशासाठी त्याची अभिमान स्थाने ठरलेली असतात.  जगाच्या पातळीवर प्रत्येक देशाचे नेतृत्व त्याचा झेंडा करत असतो. त्यामुळे झेंड्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. याच झेंड्याविषयी काही रंजक माहिती जाणून घेऊयात: 

👉भारतीय झेंडा फक्त एकाच कंपनीकडून बनवण्यात येतो. भारतासाठी कर्नाटकातल्या हुबळी युनिट कडून आपला तिरंगा बनवण्यात येतो. कर्नाटक खादी ग्राम उद्योगकडून ही झेंडा बनवण्याची कामगिरी केली जाते. 

👉तिरंगा अनेक टप्प्यांनंतर तयार होतो. ज्यात धागा तयार करणं, कपडा तयार करणं, ब्लीचिंग व डाइंग चक्राची छपाई, तीन पट्ट्यांची शिलाई, इस्त्री करणं आणि टॉगलिंग यांचा समावेश आहे. 

👉राष्ट्रीय ध्वजाची क्वालिटी BIS चेक करतात. प्रत्येक सेक्शनमध्ये एकूण 18 वेळा तिरंग्याची क्वालिटी चेक केली जाते.

 

कोणकोणता तिरंगा अधिकृत?

◼️ सरकारी मीटिंग्स आणि कॉन्फरन्स इत्यादी टेबलवर ठेवला जाणाऱ्या झेंड्याला अधिकारिक महत्व प्राप्त आहे.

◼️ संवैधानिक पदांवर असलेल्या व्हीव्हीआयपी कार्ससाठी.

◼️ संसद आणि मंत्रालयांच्या रूम्समध्ये क्रॉस बारवर दिसणारे झेंडे अधिकारिक असतात.

◼️ सरकारी कार्यालये आणि छोट्या इमारतींवर लावल्या जाणाऱ्या झेंड्यांना अधिकारिक दर्जा प्राप्त आहे.

◼️ इतकेच नाही तर शहीद सैनिकांच्या पार्थिवावर ठेवण्यासाठीही अधिकारिक ध्वजाचा वापर केला जातो.

◼️परेड करणाऱ्या सैनिकांच्या गन कॅरिएजवर लावलेला झेंडाही अधिकारिक असतो.

◼️लाल किल्ला, इंडिया गेट, राष्ट्रीय संग्रहालये, संसद भवन, राष्ट्रपती भवन यांवर लागणारे झेंडेही अधिकारिक आहेत.

संशोधक आणि त्यांनी लावलेले शोध

सापेक्षता सिद्धांत : आईन्स्टाईन

गुरुत्वाकर्षण : न्यूटन

फोटो इलेक्ट्रिक इफेक्ट : आईन्स्टाईन

किरणोत्सारिता : हेन्री बेक्वेरेल

क्ष-किरण : विल्यम रॉटजेन

डायनामाईट : अल्फ्रेड नोबेल

अणुबॉम्ब : ऑटो हान

विशिष्टगुरुत्व : आर्किमिडीज

लेसर : टी.एच.मॅमन

रेडिअम : मेरी क्युरी व पेरी क्यूरी

न्युट्रॉन जेम्स : चॅड्विक

इलेक्ट्रॉन : थॉम्पसन

प्रोटॉन : रुदरफोर्ड

ऑक्सीजन : लॅव्हासिए

नायट्रोजन : डॅनियल रुदरफोर्ड

कार्बनडाय ऑक्साइड : रॉन हेलमॉड

हायड्रोजन : हेन्री कॅव्हेंडिश

विमान : राईट बंधू

रेडिओ : जी.मार्कोनी

टेलिव्हिजन : जॉन बेअर्ड

विजेचा दिवा, ग्रामोफोन : थॉमस एडिसन

सेफ्टी लॅम्प : हंप्रे डेव्ही

डायनामो : मायकेल फॅराडे

दैनंदिन विज्ञान

🔶दैनंदिन जीवनाशी निगडित विज्ञान🔶

  

👉 ‘अ’ जीवनसत्त्वाअभावी रातांधळेपणा येतो.

👉 ‘ड’ जीवनसत्त्वाला सूर्यकिरण जीवनसत्त्व म्हणतात.

👉 ‘क’ जीवनसत्त्व म्हणजे ‘अॅस्कॉरबीक अॅसिड’

शरीरातील प्रतिकारशक्ती वाढविते.

👉आवळा, संत्री, पेरू, पालकमध्ये ‘क’ जीवनसत्त्व असते.

👉 ० दुधामध्ये ८२ ते ८७ टक्के पाणी व १३ ते १८ टक्के

घनपदार्थ असतात. घनपदार्थामध्ये तीन ते आठ टक्के स्निग्धांश,

३.५ ते ३.८ टक्के प्रथिने व ४.५ ते ४.८ टक्के दुग्ध शर्करा व

०.६ ते ०.७ टक्के खनिजे आणि अ, ड व ई जीवनसत्त्वे असतात,

म्हणून दुधाला ‘पूर्णान्न’ म्हणतात.

👉 मनुष्याच्या दैनंदिन आहारात २२० ग्रॅम

दुधाची आवश्यकता असते.

👉 ‘ड’ जीवनसत्त्वाअभावी ‘मुडदूस व दंतक्षय’ हा रोग

होतो.

👉मोतीबिंदू हा रोग शरीराच्या डोळे या अवयवाशी संबंधित

आहे.

👉माणसाच्या शरीराचे सरासरी तापमान ३६.९ अंश

सेल्शिअस

असते.

👉डायलिसिसचा उपयोग मूत्रपिंडाच्या विकारात

केला जातो.

👉मधुमेह हा रोग स्वादुपिंड अवयवाच्या बिघाडामुळे होतो.

👉 इन्शुलिनची निर्मिती स्वादुपिंडात होते.

👉मानवी रक्तात १४.५ टक्के हिमोग्लोबिन असते.

रक्तामध्ये मँगेनिज हे द्रव्य असते.

👉 ‘ओ’ या रक्तगटाच्या व्यक्तीचे रक्त इतर

कोणत्याही रक्तगटाच्या व्यक्तीस चालते, म्हणून त्यास

‘सर्वयोग्य दाता’ असे म्हणतात.

👉 मानवाच्या रोजच्या आहारात काबरेहायड्रेटस हे घटक

जास्त प्रमाणात असते.

👉मानवास ५० ते ६० डेसिबल ध्वनी सुसह्य असतो.

👉कर्करोगावर उपचार करताना कोबाल्टचा उपयोग

करतात.

👉 तंबाखूमध्ये निकोटिन, चहामध्ये टॅनिन व कॉफीमध्ये

कॅफीन हे

अपायकारक द्रव्य असते.

👉 रक्तातील पांढऱ्या पेशींची अयोग्य प्रमाणात वाढ

झाल्यास ब्लड कॅन्सर होतो.

👉पाण्यामार्फत होणारे आजार- कॉलरा, हगवण, विषमज्वर

व कावीळ.

👉 हवेमार्फत पसरणारे आजार- सर्दी, घटसर्प, क्षय व

इन्फ्लुएंझा

👉मलेरिया या रोगाचा प्रसार अॅना फिलिप्स डासामुळे

होतो.

👉मलेरिया या रोगाचे दोन प्रकार आहेत- फाल्सिपेरम व

लॅप्सो स्पायरसी

👉 रक्तातून पांढऱ्या पेशी कमी होऊन रुग्ण

दगावण्याचा धोका फाल्सिफेरम मलेरियात अधिक आहे.

👉नॉर्मल सलाईनमध्ये ‘सोडियम क्लोराईड’ असते.

👉 सर्वात जास्त प्रथिने भुईमुगामध्ये असतात.

👉 हृदय हे अनैच्छिक स्नायूंचे बनलेले असते.

👉पुरुषांपेक्षा स्त्रीच्या हृदयाचे ठोके अधिक असतात.

👉 रक्तदाबाच्या विकारावर तुळस ही वनस्पती उपयुक्त

आहे.

👉शरीरात कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण जास्त झाल्याने

हृदयविकाराचा झटका येतो.

👉रक्तप्रवाहातील ‘लिपोप्रोटीन’ नावाच्या रेणूंद्वारे

कोलेस्टेरॉल रक्तातून वाहते.

👉शरीरातील कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण ‘लिपिड प्रोफाईल’द्वारे

मोजले जाते.

👉शरीरास सर्वाधिक ऊर्जा पुरविण्याचे कार्य ‘साखर’

हा घटक करतो.

काजवे कसे चमकतात?

📒 *काजवे कसे चमकतात?*  📒

******************************

सरत्या मे महिन्यात पावसाची चाहूल लागली, की खंडाळ्याच्या घाटातून जाताना तिथली झाडे रोषणाई केल्यासारखी उजळून निघालेली दिसतात. तो प्रकाश पानांचा नसतो, तर त्यांच्यावर वस्तीला आलेल्या काजव्यांचा असतो. काजवे हेही खरं तर प्राणीच. मग ते कसे काय असे चमकू शकतात, कसे काय प्रकाशित होऊ शकतात, हे कोडं आपल्याला डोक्यावर गुंजारव करण्याच्या भुंग्यासारखं सतावत राहतं. काजव्यांच्या शेपटात एक विशिष्ट अवयव असतो. त्यात ल्युसिफेरिन नावाचं एक रसायन असतं. या रसायनाची ऑक्सिजनशी विक्रिया झाली की त्यातून प्रकाश बाहेर पडतो. ती विक्रिया होण्यासाठी ऑक्सिजनबरोबरच कॅल्शियम, ऊर्जा देणारा एटीपी हा रेणु आणि ल्युसिफरेज नावाचं विकर तिथं हजर असणंही गरजेचं असतं, कारण त्या अवयवातला ऑक्सिजनचा रेणू बंदिस्त असतो. त्याला मोकळं करण्याची कामगिरी ल्युसिफरेजची असते. ते मोकळं झालं की मग पुढची सारी प्रक्रिया बिनबोभाट पार पडून काजव्याचं अंग उजळून निघतं. हा प्रकाश विजेच्या दिव्यातून मिळणाऱ्या प्रकाशासारखाच असला तरी एक महत्त्वाचा फरकही त्यात असतो. विजेच्या दिवा उजळून निघताना मोठ्या प्रमाणात उष्णताही निर्माण होते. त्यामुळे तो गरम प्रकाश असतो; पण ल्युसिफेरिनपासून बायोल्युमिनिसन्सच्या प्रक्रियेतून मिळणाऱ्या प्रकाशात उष्णता निर्माण होत नाही. त्यामुळे तो थंड प्रकाश असतो. हे तसं गरजेचंही आहे. कारण प्रकाश निर्माण करण्याच्या प्रत्येक प्रक्रियेबरोबर विजेच्या दिव्याइतकीच उष्णता निर्माण झाली तर त्यापायी तो काजवा भाजून निघून त्याचा कोळसा व्हायचा! याशिवाय नायट्रिक ऑक्साइड चा रेणूही या साऱ्या प्रक्रियेत कळीची भूमिका पार पाडत असतो. बंदिस्त ऑक्सिजनला सुटं करण्याची कामगिरी त्याची असते. या नायट्रिक ऑक्साईडच्या उपलब्धतेवर काजव्याचं नियंत्रण असतं. तो उपलब्ध असेल तर ऑक्सिजन सुटा होतो; पण नसेल तर ऑक्सिजन परत आपल्या कोषात जातो आणि प्रकाश नाहीसा होतो. याचाच वापर करत तो काजवा मग बटन दाबल्यासारखा प्रकाश निर्माण करतो किंवा त्याची निर्मिती बंद करून टाकतो. ही प्रक्रिया झटपट होत असल्यामुळे दिव्याची उघडझाप झाल्यासारखा काजवा चमकू लागतो. आपल्याला ती चमक मोहित करत असली तरी त्याचे खरं प्रयोजन वेगळंच आहे. आपल्या जोडीदाराला आकर्षित करण्यासाठी नर आणि मादी दोघेही या चमचमणाऱ्या प्रकाशाचा वापर करत असतात.

*डाॅ. बाळ फोंडके यांच्या 'कसं ?' या पुस्तकातुन*  

डॉली कोण होती?

डॉली एक मेंढी होती, असं सांगितलं तर ते तिच्यावर अन्याय करण्यासारखं होईल. कारण डॉली ही साधीसुधी मेंढी नव्हती. विज्ञानाच्या घोडदौडीत एक महत्त्वाची भूमिका बजावणारी ती एक विलक्षण मेंढी होती. कारण ज्याला केवळ माता आहे पण पिता अजिबात नाही, असा तो जगातला पहिला प्राणी होता. सामान्यपणे कोणत्याही सस्तन प्राण्याची संतती ही स्त्रीबीज आणि पुरुष बीज यांच्या मीलनातून जन्माला येते.

अशा त-हेनं फलित झालेल्या स्त्रीबीजापासून पिंडपेशी आकार घेते आणि तिचीच वाढ व विकास होत संपूर्ण प्राणी तयार होतो. त्यामुळेच कोणत्याही प्राण्याच्या आनुवंशिक गुणधर्मामध्ये माता आणि पिता यांच्याकडून मिळालेल्या वारशाचा सारखाच सहभाग असतो. निम्मी जनुकं मातेकडून मिळतात, तर पिता उरलेल्या निम्म्या जनुकांचं दान देतो. आपल्या शरीरातल्या प्रत्येक पेशीच्या केंद्रकात जनुकांचा संपूर्ण साठा असतो. हा गुणसूत्रांच्या जोड्यांमध्ये विसावलेला असतो. मानवप्राण्याच्या बाबतीत बोलायचं झालं तर, गुणसूत्रांच्या एकूण तेवीस जोड्या शरीराच्या

प्रत्येक पेशीच्या केंद्रकात असतात. यापैकी बावीस जोड्या समानधर्मी असतात, तर तेविसावी प्राण्याचं लिंग निर्धारित करणारी जोडी समानधर्मीही असते किंवा विषमधर्मीही असते, मुलीच्या शरीरातली ही जोडी समानधर्मी असते, तर मुलांच्या शरीरातील जोडी विषमधर्मी असते. या नियमाला एक अपवाद आहे, तो म्हणजे स्त्री काय किंवा पुरुष काय, यांच्या शरीरातल्या बीजपेशींचा, स्त्रीबीजामध्ये फक्त तेवीस गुणसूत्रंच एकेकटी असतात. त्यांचा जोडीदार उपस्थित नसतो. पुरुषांच्या शुक्राणूंमध्येही हीच स्थिती असते. त्या दोन बीजांचं मीलन झाल्यानंतरच तेवीस जोड्या जमतात, जनुकांचा संपूर्ण साठा तयार होतो. तोच मग त्या पिंडपेशीच्या पुढच्या वाटचालीची सर्व जबाबदारी सांभाळत पूर्ण वाढीचा प्राणी तयार करतो. अर्थातच त्या प्राण्याचे आनुवंशिक गुणधर्म ही मातापित्यांच्या गुणधर्मांची सरमिसळ असते.

पण डॉलीचा जन्म तसा नैसर्गिकरित्या झालेला नव्हता. त्यासाठी डॉलीच्या आईच्या बीजपेशीतून शिव्या केंद्रकाची हकालपट्टी करण्यात आली होती. म्हणजे त्या पेशीतील गुणसूत्रे, अर्थातच जनुकांचा साठा काढून टाकण्यात आला होता. त्या रिकाम्या झालेल्या पेशीमध्ये मग त्याच आईच्या आवळांच्या पेशीमध्ये केंद्रक प्रत्यारोपित करण्यात आलं होतं. म्हणजेच आता त्या नव्यानं तयार केलेल्या पिंड पेशीतील गुणसूत्राच्या सर्वच जोड्या केवळ आईकडूनच मिळालेल्या होत्या. जनुकांचा असा संपूर्ण साठा मिळाल्यामुळे ती पेशी फलित पेशीसारखीच वागू लागली. तिची वाढ झाली आणि नंतर आईच्या गर्भाशयात तिचा विकासही झाला. योग्य वेळी आई प्रसूत होऊन डॉली जन्माला आली. पण आता डॉलीच्या अंगच्या आनुवंशिक गुणधर्माचा संपूर्ण वारसा तिला केवळ आईकडूनच मिळालेला होता. एका अर्थी ती आपल्या आईची जम् झेरॉक्स प्रतच होती. या संपूर्ण प्रक्रियेत कोणाही नराचा म्हणजेच पित्याचा सहभाग नव्हता. या प्रक्रियेला क्लोनिंग असं म्हणतात. याप्रकारे केवळ एकाच पितराचा वारसा मिळाल्यामुळे त्याची किंवा तिची हुबेहूब प्रत बनणारी डॉली ही या जगातली पहिली प्राणीमात्र ठरली आहे.

डासांची उत्पत्ती पहा काशी होते ती

ओखी वादळ

'ओखी' चक्रीवादळाच्या नावामागची रंजक गोष्ट

केरळ, तामिळनाडू, लक्षद्वीप भागात थैमान घातल्यानंतर ओखी चक्रीवादळ गुजरात आणि महाराष्ट्राच्या दिशेने पुढे सरकले आहे. याचा परिणाम मुंबईतही जाणवू लागला आहे. सोमवारी संध्याकाळपासूनच मुंबईमध्ये पावसानं हजेरी लावली आहे. तर नवी मुंबईमध्ये गारांचा पाऊस झाला. ओखी चक्रीवादळामुळे मुंबईसह कोकण, मध्य महाराष्ट्र या भागांत येत्या २४ तासांत आणखी जोरदार पाऊस कोसळण्याची शक्यता हवामान खात्याने वर्तवली आहे. समुद्रकिनाऱ्याजवळील परिसरात राहणाऱ्या नागरिकांनी सावधगिरीचा इशारा देण्यात आला आहे.

'ओखी' नाव आलं कुठून?

'ओखी'चा बंगाली भाषेत अर्थ होतो डोळा. बांगलादेशनं या चक्रीवादळाला ओखी असं नाव दिलं आहे. २००० पासून उष्णकटिबंधीय वादळांना नाव देण्याची पद्धत रुढ झाली आहे. हिंदी महासागरात म्हणजे अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील वादळांना 'उष्णकटिबंधीय वादळं' म्हटलं जातं. बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झाल्यानं त्याचं रुपांतर ओखी चक्रीवादळात झालं आहे.

नाव देण्याची पद्धत कशी असते?

जसं हे वादळ जागा बदलतं तसं या चक्रीवादळांना वेगवेगळं नाव दिलं जातं. भारतीय उपखंडातील वादळांसाठी भारत, बांगलादेश, पाकिस्तान, मालदीव, ओमान, श्रीलंका, म्यानमार आणि थायलंड या आठ देशांनी वादळांची नावं ठरवली आहेत. भारताकडून 'अग्नी', 'आकाश', 'बिजली', 'जल', 'लहर', 'मेघ', 'सागर' आणि 'वायू' अशी आठ नावं सुचवली गेली. इतर राष्ट्रांकडूनही प्रत्येकी आठ अशी ६४ नावं देण्यात आली. ही नावं ओळीनं देण्यात येतात. याच पद्धतीनं पृथ्वीवरच्या इतर भागातील वादळांची नावं ठरवली जातात. विशिष्ट भागात निर्माण झालेल्या चक्रीवादळाचा धोका ज्या ज्या देशांना बसण्याची शक्यता असते ते सर्व देश एकत्र येऊन वादळांच्या नावांची यादी तयार करतात. फुले, नद्या, विशेष शब्द, प्राणी यांची नावे वादळांना दिली जातात.

यापूर्वी चक्रीवादळाचं नाव काय होतं?

यापूर्वी ओखी या चक्रीवादळाचं नाव 'मोरा' होतं. हे नाव थायलंडकडून देण्यात आलं होतं. ओखीचं पुढचं नाव हे 'सागर' असेल. हे नाव भारताकडून या चक्रीवादळाला देण्यात येईल.

चक्रीवादळांना नाव कधी दिले जाते?

जेव्हा समुद्रात गोलाकार आकाराची हालचाल सुरु दिसते आणि त्या जागी असणाऱ्या वाऱ्याचा वेग जेव्हा ताशी ३९ मैल इतका प्रचंड असतो, तेव्हा  समुद्री वादळ येत असल्याचे हवामान खात्याच्या निदर्शनास येते. जेव्हा वाऱ्याचा वेग हा ताशी ७४ मैल पर्यंत वाढतो तेव्हा समुद्री वादळाचे चक्रीवादळात रुपांतर होते. तेव्हा यादीनुसार येणाऱ्या चक्रीवादळाला नाव दिले जाते.

चक्रीवादळांच्या नावांच्या याद्या जगभरातील मुख्य महासागरांनुसार विभागण्यात आल्या आहेत. सध्या अटलांटिक महासागरासाठी सर्वात जास्त म्हणजे ६ याद्या उपलब्ध आहेत. प्रत्येक वर्षी एका यादीचा वापर केला जातो. अश्याप्रकारे दर ६ वर्षांनी या याद्या फिरत असतात. म्हणजेच २०१६ मध्ये वापरात आलेल्या नावांची यादी २०२१ मध्ये पुन्हा वापरण्यात येईल. यात एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे एखाद्या चक्रीवादळामुळे संपत्तीचे आणि जीवांचे काही नुकसान झाले तर त्या चक्रीवादळाचे नाव यादीतून कायमचे हद्दपार करण्यात येते. असे यासाठी करण्यात येते कारण त्या चक्रीवादळाचे नाव पुन्हा दुसऱ्या चक्रीवादळाला दिले गेले तर त्यामुळे गोंधळ होऊ शकतो. दुसरे कारण म्हणजे चक्रीवादळाची घटना ठराविक नावाने जगाच्या इतिहासात नोंदवली जावी हा त्यामागचा उद्देश असतो. उदा. २००५ मध्ये अमेरीकेच्या न्यू ऑरलेन्समध्ये आलेल्या चाक्रीवादळाला ‘कतरिना’ नाव देण्यात आले. या चक्रीवादळामुळे भयंकर नुकसान झाले होते. आता हे नाव पुन्हा कधीही कोणत्याच चक्रीवादळासाठी वापरण्यात येणार नाही. ओखी म्हणजे बंगाली भाषेत डोळा..बांगला देशाने हे नाव दिलय होय पुढील वादळाचे नाव  भारत सागर असे देईल.प

Aluminium anodization

Aluminium anodization

नासा ने काढलेले काही फोटो

प्लेटलेट्स

⚡‘प्लेटलेट्स म्हणजे काय?’⚡

हा प्रश्न अनेकांना पडला असेल.
त्या प्रश्नाचं उत्तर या लेखात मिळेल.

हिमोग्लोबिन,
प्लाझ्माप्रमाणे
प्लेटलेट्स हादेखील रक्तातील एक महत्त्वाचा घटक आहे.
रक्त पातळ होऊ न देण्याचं तसंच
रक्तवाहिन्यांना इजा झाल्यास रक्तस्त्राव अधिक प्रमाणात होऊ न देण्याचं काम या ‘प्लेटलेट्स’ करतात.

या प्लेटलेट्स मुळातच
एखाद्या प्लेटप्रमाणे दिसतात.
त्यामुळे त्यांना ‘प्लेटलेट्स’ हे नाव शास्त्रज्ञांनी दिलं आहे.
या पेशींसाठी वैद्यकीय भाषेत ‘थ्रोम्बोसाइट्स’
ही संज्ञा वापरली आहे.

रक्तामध्ये प्रामुख्याने तीन पेशी असतात.
लालपेशी (आरबीसी),
पांढऱ्या पेशी (डब्लूबीसी)
आणि
प्लेटलेट्स (तंतुकणिका).
त्यापैकी रक्तामध्ये ‘प्लेटलेट्स’ची संख्या सर्वाधिक असते.
प्लेटलेट्स या मोठया हाडांतील
रक्तमज्जेत (रेड बोनमॅरो) असणाऱ्या
मेगा कॅरोसाइट्स या पेशींपासून तयार होतात.
त्यांचं रक्तातील आयुष्य सर्वसाधारणपणे 5-9 दिवसांचं असतं.
जुन्या झालेल्या प्लेटलेट्स प्लीहा (स्टीन) आणि यकृत (लिव्हर) या मध्ये नाश पावतात.

⚡प्लेटलेट्सचं कार्य⚡

रक्तवाहिन्यांतून वाहणारं रक्त हे प्रवाही राहणं महत्त्वाचं असतं.
ऑक्सिजन वहनाचं प्रमुख कार्य रक्तातून होतं.
तसंच रक्त शरीरातील विभिन्न अवयवांचे पेशीस्तरांवर पोषण करते.
एखादी जखम झाल्यास रक्तवाहिन्यांमधून रक्त अधिक प्रमाणात वाहून गेल्यास जीवितहानीदेखील होऊ शकते.

अशा वेळेस जखम झालेल्या ठिकाणी प्लेटलेट्स आणि फायबर एकत्र येऊन रक्तप्रवाह खंडित करण्याचं काम करतात.
त्यामुळेच प्लेटलेट्सना
‘मानवी शरीराची कवचकुंडलं’ म्हटलं जातं.

⚡प्लेटलेट्सची संख्या ⚡

सर्वसाधारणपणे मानवी शरीरातील प्लेटलेट्सची संख्या दीड ते साडेचार लाख इतकी असते.

संख्या प्रमाणापेक्षा अधिक झाल्यास रक्ताची गुठळी होऊन,
रक्तवाहिन्यांतील रक्तप्रवाहाला अडथळा निर्माण होऊ शकतो.
त्यामुळे हृदयरोग, स्ट्रोक यांसारखे आजार होतात.
हातापायाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये अडथळा निर्माण झाल्यास,
शरीराचा तो भाग बधीर होऊन निकामी होऊ शकतो.

संख्या प्रमाणापेक्षा कमी झाल्यास रक्तस्त्राव अधिक होतो.
म्हणजे नाकातून, हिरडयांमधून, थुंकीतून रक्त पडतं.
त्वचेवर लालसर ठिपके येतात. मासिक रज:स्रव अधिक प्रमाणात होतो.
जखम झाल्यास रक्तस्रव आटोक्यात येत नाही.
जास्त रक्त गेल्याने थकवा येतो.

⚡प्लेटलेट्स कमी होण्याची कारणं

•    डेंग्यू, मलेरियाचा ताप
•    अनुवंशिक आजार
•    केमोथेरपी

⚡संख्या कमी झाल्यास...

डेंग्यू, मलेरिया या साथीच्या तापात प्लेटलेट्सची संख्या अचानक कमी होऊ शकते.
त्यामुळे 2-3 दिवसांचा ताप आल्यास,
त्या त्या रोगांची लक्षणे दिसल्यास वैद्यकीय सल्ल्याने त्वरित रक्ततपासणी (सीबीसी टेस्ट) करून घ्यावी. त्यानुसारच उपाययोजना करावी.

⚡प्लेटलेट्सची संख्या कमी झाल्यास लक्षात ठेवायच्या गोष्टी :

•    लसूण खाऊ नये.
•    अधिक श्रमाचे व्यायाम तसंच दगदग करु नये.
•    अ‍ॅस्प्रिन, कोल्डडॅगसारखी औषधे घेऊ नयेत.
•    दात घासताना ब्रश लागणार नाही, याची दक्षता घ्यावी.
•    सु-या, कातरी वापरताना काळजीने वापरावे.
•    बद्धकोष्ठता होणार नाही, याची काळजी घ्यावी.
•    त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

प्लेटलेट्स कमी झाल्यास,
त्या बाहेरून घ्याव्या लागतात. इतर कुठलेही उपाय अजून खात्रीशीररीत्या सिद्ध झालेले नाहीत.
प्लेटलेट्ससाठी गोळया किंवा औषधंही नाहीत.
पौष्टिक आहारातूनच प्लेटलेट्सचं प्रमाण नियंत्रणात ठेवता येतं.
                                      
⚡नैसर्गिकरीत्या ब्लड प्लेटलेट्स वाढवण्यात मदत करतील हे 7 पदार्थ .

जर तुम्ही शरीरात कमी होत चाललेल्या प्लेटलेट्समुळे चिंताग्रस्त असाल तर घाबरू नका कारण तुम्ही तुमचा आहारात काही पदार्थांचा समावेश करून ब्लड प्लेटलेट्स नैसर्गिक पद्धतीने वाढवू शकता.

शरीरात प्‍लेटलेट्सची संख्या कमी होण्याच्या स्थितीला थ्रोम्बोसायटोपेनिया नावाने ओळखले जाते. या निरोगी व्यक्तीच्या शरीरात सामान्य प्लेटलेट काउंट 150 हजार ते 450 हजार प्रती मायक्रोलीटर असतो. परंतु जेव्हा हा काउंट 150 हजार प्रती मायक्रोलीटरपेक्षा खाली येतो तेव्हा याला लो प्लेटलेट मानले जाते. काही विशिष्ठ प्रकरच्या औषधी, अनुवांशिक रोग, कँसर, केमोथेरपी ट्रीटमेंट, अल्कोहलचे जास्त सेवन आणि काही विशिष्ठ प्रकारचे आजार उदा. डेंग्यू, मलेरिया, चिकनगुण्या झाल्यानंतर ब्लड प्लेटलेट्सची संख्या कमी होते.

पुढे जाणून घ्या, नैसर्गिक पद्धतीने प्लेटलेट्स वाढण्व्यासाठी आहारात कोणत्या पदार्थांचा समावेश करावा....

⚡१.पपई -⚡

पपईचे फळ आणि झाडाची पानं दोन्हींचा उपयोग कमी असलेल्या प्लेटलेट्स थोड्याच दिवसात वाढवण्यास मदत करते. 2009 मध्ये मलेशिया येथे वैज्ञानिकांनी केलेल्या एका सर्व्हेमध्ये आढळून आले की, डेंग्यू आजारात रक्तातील कमी होणाऱ्या प्लेटलेटची संख्या पपई पानांच्या रसाचे सेवन केल्याने वाढू शकते. पपईचे पानं तुम्ही चहाप्रमाणे पाण्यात उकळून घेऊ शकता. याची चव ग्रीन टी प्रमाणे असते.

⚡२.गुळवेल⚡

गुळवेलचे ज्यूस ब्लड प्लेटलेट वाढवण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका पार पडते. डेंग्यू झालेल्या रुग्णाने याचे सेवन प्लेटलेट्स वाढवण्यासाठी कर्वे तसेच यामुळे रोगप्रतिकारकशक्ती वाढते. दोन चमचे गुळवेल सत्व एक चमचा मधासोबत दिवसातून दोन वेळेस घ्यावे किंवा गुळवेलची काडी रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवावी आणि सकाळी उठल्यानंतर हे पाणी गाळून प्यावे. या उपायाने ब्लड प्लेटलेट वाढण्यास मदत होईल. गुळवेल सत्व आयुर्वेदिक मेडिकल स्टोअरवर सहजपणे उपलब्ध होते.

⚡३.आवळा⚡

प्लेटलेट्स वाढवण्यासाठी आवळा लोकप्रिय आयुर्वेदिक उपचार आहे. आवळ्यामध्ये भरपूर प्रमाणात उपलब्ध असलेले व्हिटॅमिन 'सी' प्लेटलेट्स वाढवण्याचे आणि तुम्ही प्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यास मदत करते. दररोज सकाळी नियमितपणे रिकाम्या पोटी 3-4 आवळे खावेत. दोन चमचे आवळ्याच्या ज्यूसमध्ये मध टाकून तुम्ही हे मिश्रण घेऊ शकता.

⚡४.भोपळा⚡

भोपळा कमी प्लेटलेट कांउटमध्ये सुधार करणारा उपयुक्त आहार आ
हे. भोपळा व्हिटॅमिन 'ए' ने समृद्ध असल्यामुळे प्लेटलेटचा योग्य विकास होण्यास मदत करतो. हा कोशिकांमध्ये उत्पन्न होणाऱ्या प्रोटीनला नियंत्रित करतो. यामुळे प्लेटलेट्सचा स्तर वाढवण्यास मदत होते. भोपळ्याच्या अर्धा ग्लास ज्यूसमध्ये दोन चमचे मध टाकून दिवसातून दोन वेळेस घेतल्यास रक्तातील प्लेटलेट्सची संख्या वाढते.

⚡५.पालक⚡

पालक व्हिटॅमिन 'के'चा चांगला स्रोत असून अनेकवेळा कमी प्लेटलेट विकाराच्या उपचारामध्ये याचा उपयोग केला जातो. व्हिटॅमिन 'के' योग्य पद्धतीने होणाऱ्या ब्लड क्‍लॉटिंगसाठी आवश्यक आहे. अशाप्रकारे पालक जास्त प्रमाणात होणाऱ्या ब्लीडींगचा धोका कमी करण्यात सहाय्यक ठरतो. दोन कप पाण्यामध्ये 4  ते 5 पालकाची ताजी पानं थोडावेळ उकळून घ्या. त्यानंतर हे पाणी थंड झाल्यानंतर यामध्ये अर्धा ग्लास टोमॅटोचा रस मिसळा. हे मिश्रण दिवसातून दोन ते तीन वेळेस घ्या. या व्यतिरिक्त तुम्ही पालकाचे सेवन सलाड, सूप, भाजी स्वरुपात करू शकता.

⚡६.नारळ पाणी⚡

शरीरात ब्लड प्लेटलेट वाढवण्यात नारळ पाणी खूप सहाय्यक ठरते. नारळ पाण्यामध्ये इलेक्ट्रोलाइट्स भरपूर प्रमाणात असतात. या व्यतिरिक्त हे पाणी मिनरलचा उत्तम स्रोत आहे. हे शरीरातील ब्लड प्लेटलेट्सची कमतरता भरून काढण्यास उपयुक्त आहे.

⚡७.बीट ⚡

बीटचे सेवन प्लेटलेट वाढवणार सर्वात लोकप्रिय आहार आहे. नैसर्गिक अँटीऑक्‍सीडेंट आणि हेमोस्टॅटिक गुणांनी भरपूर असल्यामुळे, बीट प्लेटलेट काउंट थोड्याच दिवसात वाढवण्याचे काम करते. दोन ते तीन चमचे बीट रस एक ग्लास गाजराच्या रसामध्ये मिसळून घेतल्यास ब्लड प्लेटलेट्सची संख्या जलद गतीने वाढते. यामध्ये उपलब्ध असलेल्या अँटीऑक्‍सीडेंट गुणामुळे शरीरातील रोगप्रतिकारकशक्ती वाढते.

एड्स चा विषाणू कसे कार्य करतो

बेरी बेरी रोगाची लक्षणे व कारणे

बेरी बेरी रोग 

 

परिचय:-
बेरी-बेरी रोग के कारण रोगी व्यक्ति का स्नायु संस्थान कमजोर हो जाता है। इस रोग की कई किस्में होती हैं।एक सूजन वाला बेरी-बेरी रोग, दूसरा पुराना बेरी-बेरी रोग आदि। इस रोग के कारण हृदय की गति बन्द होजाती है तथा पेशाब रुक-रुक कर आता है। पुराना बेरी-बेरी रोग हो जाने पर शरीर के अधिकांश भीतरी तंतुओंका नाश हो जाता है। शरीर में विटामिन `बी´ की कमी होने से बेरी-बेरी रोग व्यक्तियों को हो जाता है और इसरोग के कारण कई रोगी व्यक्ति तो अन्धे भी हो जाते हैं

बेरी-बेरी रोग होने का कारण:-

• यह रोग शरीर में विटामीन `बी´ की कमी के कारण होता है। विटामीन `बी´ की कमी के कारणरोगी का स्नायुसंस्थान कमजोर हो जाता है।
• शरीर में विजातीय द्रव्यों के भर जाने के कारण व्यक्ति की आंख, स्नायुसंस्थान और हृदय बहुतअधिक प्रभावित होते हैं जिसके कारण व्यक्ति को यह रोग हो जाता है।
• सड़े चावल, बिना चोकर का आटा तथा सरसों के तेल आदि में आर्जियोन मैक्सिक पान,हाइट्रोसियानिक एसिड, व्हाइट ऑयल या पेट्रोलियम मिले होने के कारण से भी यह रोग व्यक्तिको हो जाता है।

बेरी-बेरी रोग होने के लक्षण:-

• इस रोग से पीड़ित रोगी को हमेशा कब्ज की समस्या रहती है।
• रोगी व्यक्ति को भूख नहीं लगती है तथा उसकी पाचनशक्ति बिगड़ जाती है।
• इस रोग से पीड़ित रोगी के शरीर में बहुत अधिक कमजोरी आ जाती है।
• इस रोग से पीड़ित रोगी को कई प्रकार की बीमारियां हो जाती हैं- रक्तहीनता (खून की कमी),सांस का फूलना, शोथ (सूजन), अतिसार, ज्वर, रक्तस्राव, यकृतदोष तथा हृदय रोग आदि।
• कभी-कभी इस रोग से पीड़ित रोगी का पेशाब रुक-रुक कर आता है।

बेरी-बेरी रोग का प्राकृतिक चिकित्सा से उपचार-

• बेरी-बेरी रोग का प्राकृतिक चिकित्सा से उपचार करने के लिए सबसे पहले इस रोग के होने केकारणों को दूर करना चाहिए और इसके बाद इस रोग का उपचार करना चाहिए।
• इस रोग से पीड़ित रोगी को कई प्रकार की चीजें- लाल गेहूं की रोटी, ढकी के चावल का मांडसहित लाल भात, लाल चिउड़ा पालक, पोई, फूलगोभी, आलू, गाजर, शलजम, सेम, टमाटर,ताजी साग-सब्जियां उबला हुआ अंकुरित चना, पपीता, अनन्नास, लेमू, खूब पका हुआ केला,सेब, सूखे मेवे आदि अधिक मात्रा में खाने चाहिए और फिर इस रोग का उपचार करना चाहिए।
• इस रोग से पीड़ित रोगी को नमक बहुत ही कम खाना चाहिए यदि रोगी व्यक्ति नमक न खाएतो उसके इस रोग को ठीक होने में बहुत कम समय लगता है।
• इस रोग का इलाज करने के लिए रोगी व्यक्ति को 2-3 दिनों तक ताजे फलों का रस प्रत्येक 3घण्टे के अंतराल पर रोगी को पिलाना चाहिए तथा इसके बाद रोगी के पेट को साफ करने के लिएउसको एनिमा देना चाहिए। इसके बाद 7 दिनों तक सुबह के समय फलों का रस, दोपहर केसमय रसदार फल और दूध तथा शाम के समय में सप्ताह में किसी एक दिन भाजी का सलादतथा किसी एक दिन उबली हुई सब्जियों का सेवन कराना चाहिए।
• रोगी व्यक्ति को सुबह के समय में फल और दूध तथा दोपहर के समय में रोटी-सब्जी तथा रातके समय में सिर्फ फल या सब्जी देनी चाहिए। ऐसा कुछ दिनों तक करने से रोगी व्यक्ति कुछ हीदिनों में ठीक हो जाता है।
• रोगी व्यक्ति को सुबह के समय में लगभग 5 मिनट तक अपने पेट पर भीगी मिट्टी का पट्टीलगाकर सोना चाहिए तथा सप्ताह में 1 बार एप्सम साल्टबाथ (पानी में नमक मिलाकर उसपानी से स्नान करना) करना चाहिए। यदि रोगी को कब्ज की समस्या हो तो उन दिनों में रोगीको एनिमा देना चाहिए तथा उसके हृदय पर असर हो जाने पर रोगी को पूर्ण रूप से आराम करनाचाहिए। इसके बाद प्रतिदिन आधे घण्टे तक रोगी के शरीर की मालिश करने से उसका बेरी-बेरीरोग जल्दी ही ठीक हो जाता है।

जानकारी-
इस प्रकार से प्राकृतिक चिकित्सा से बेरी-बेरी रोग का इलाज करने से रोगी व्यक्ति कुछ ही दिनों में ठीक होजाता है